ТІЛ КЕСЕЛІ — ЖАЛА ЖАБУ.
Ислам діні адамның ар-намысын ең жоғары құндылықтардың қатарына қояды. Тіпті, Қасиетті Қағбаның қадірінен де мұсылманның абыройын биік санайды. Алайда, бүгінгі таңда ақпараттың жылдам таралуы мен әлеуметтік желілердің дамуы «жала жабу» (ифтира) күнәсінің жаңаша сипат алып, қоғамды іштей ірітуіне себеп болып отыр. Бұл мақалада біз жала жабудың діни үкімі мен оның қазіргі қоғамдағы көріністеріне тоқталамыз.
Тарихтан ғибрат: «Ифк» оқиғасы.Жаланың қаншалықты ауыр екенін түсіну үшін Ислам тарихындағы ең қайғылы оқиғалардың бірі — Пайғамбарымыздың (с.ғ.с.) сүйікті жары Айша анамызға (р.а.) жабылған жаланы атап өткен жөн. Мұнафықтар (екіжүзділер) таратқан жалған қауесет бүкіл Мәдина халқының иманын сынады. Алла Тағала бұл мәселеге қатысты арнайы «Нұр» сүресін түсіріп, Айша анамыздың пәктігін көктен растады. Бұл оқиға — тіпті ең ізгі адамдардың өзі жаланың құрбаны болуы мүмкін екенін және оның зардабы айларға созылатынын көрсететін басты сабақ.
Ақыреттегі зардабы:
Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) өз үмбетін тілден келетін кесірден қатаң сақтандырған:
Жоюшы күнә: «Адамды құрдымға кетіретін жеті күнәдан сақтаныңдар», – деді Алла елшісі (с.ғ.с.). Соның ішінде пәк жандарға жала жабуды ерекше атап өткен (Бұхари, Мүслім).
Тозақ азабы: «Кімде-кім бір мұсылманда жоқ нәрсені айтып, оны айыптаса, айтқан сөзін дәлелдеп бермейінше, Алла оны тозақтың іріңдері ағатын жеріне қамайды» (Әбу Дәуід).
Нағыз кедей: Қиямет күні намазы мен оразасы көп болса да, біреуге жала жапқаны үшін бүкіл сауабын өзгеге беріп, өзі тозаққа кететін адамды Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) «нағыз кедей» (мүфлис) деп атаған.
Заманауи дерт: «Пернетақта батырлары»
Егер бұрын жала тек бір ауылдың ішінде айтылса, қазір ол бір секундта бүкіл әлемге тарайды. Бүгінгінің «жауыздары» — тексерілмеген ақпаратты тарататын «пернетақта батырлары».
Жалған «Фейк» ақпарат: Бір адамның суретін «алаяқ» немесе «қылмыскер» деп негізсіз жариялау — ең ауыр күнә.
Тексерілмеген «репост»: Кім туралы болса да теріс ақпаратты «бөлісу» (share) — сол жалаға тікелей ортақтасу. Құранда: «Егер сендерге бір пасық хабар әкелсе, оны анықтап алыңдар» («Хұжурат» сүресі, 6-аят) деп қатаң ескертілген.
Жала мен өсектен сақтанудың 5 жолы:
1.Анық-қанығына көз жеткізіңіз (Табаййун): Кез келген ақпаратты естігенде немесе желіден көргенде, оны «рас па?» деп тексермейінше сенбеңіз және таратпаңыз.
2.Жақсы ойда болыңыз (Хусну зан): Мұсылман бауырыңыз туралы күмәнді хабар келсе, оны бірден жамандыққа жорымай, жақсылыққа балап, ақтауға тырысыңыз.
3.Үндемеу — амандық: Егер айтар сөзіңіз біреудің абыройына нұқсан келтіретін болса, үндемегеніңіз абзал. Пайғамбарымыз (с.ғ.с.) айтқандай: «Жақсы сөз сөйле немесе үндеме».
- «Репост» жасауға асықпаңыз: Әлеуметтік желідегі «бөлісу» түймесі сізді үлкен күнәға ортақ етуі мүмкін. Ақпараттың анықтығына 100% сенімді болмасаңыз, оны жарияламаңыз.
- Өзіңізді оның орнына қойыңыз: «Маған осындай жала жабылса, мен қандай күйде болар едім?» деген сұрақты әрқашан жадыңызда ұстаңыз
❓ СҰРАҚ-ЖАУАП: ЖАЛА ЖАБУ ТУРАЛЫ НЕ БІЛУІМІЗ КЕРЕК?
Сұрақ: Егер маған біреу жала жапса, менің оған дәл солай жауап қайтаруыма бола ма?
Жауап: Жоқ, болмайды. Исламда «жамандыққа жамандықпен жауап бермеу» қағидасы бар. Сізге жала жабылса, сабыр сақтап, ақиқаттың ашылуын Алладан тілеген абзал. Өзгенің қателігі сіздің де күнә жасауыңызға сылтау болмауы тиіс. Айша анамызға жала жабылғанда, ол тек Аллаға сиынып, сабыр етті, соңында ақиқат жеңіп шықты.
Сұрақ: Біреу туралы естіген қауесетті басқа адамға «бұл жай ғана естуім бойынша» деп айтсам, бұл да жалаға жата ма?
Жауап: Иә, жатады. Егер ол ақпарат өтірік болса, сіз оны таратушы ретінде жалаға ортақтасасыз. Пайғамбарымыз (с.ғ.с.): «Естіген нәрсенің бәрін айта беру адамның өтірікші екеніне жеткілікті дәлел», – деген. Анықталмаған сөзді айтудан тыйылған жөн.
Сұрақ: Егер мен біреуге байқаусызда жала жауып қойсам, күнәмді қалай жуып-шаямын?
Жауап: Бұл — «құл ақысына» жататындықтан, ең алдымен сол адамнан барып кешірім сұрауыңыз қажет. Егер ол туралы жаман сөзді өзгелерге айтқан болсаңыз, сол адамдарға барып «мен қателесіппін, ол сөзім жалған екен» деп, адамның абыройын қалпына келтіруіңіз шарт. Содан кейін ғана Алладан шынайы тәубе тілеу керек.
Сұрақ: Әлеуметтік желіде біреуді қаралап жатқан пікірлерді оқу күнә ма?
Жауап: Егер сіз ол жердегі жаланы көріп тұрып, оған тосқауыл қоймасаңыз немесе іштей мақұлдасаңыз, бұл да рухани зиян. Мұсылман адам жала жабылып жатқан ортадан алыс болуы немесе мүмкіндігінше шындықты айтып, араша түсуі керек.Қорытындылай келе жала жабу — бұл құлдың ақысы. Алла Тағала Өзіне қарсы жасалған күнәні кешіруі мүмкін, бірақ пенденің ақысын тек сол адам кешіргенде ғана кешіреді. Сондықтан, «ауыздан шыққан сөз — атылған оқ» екенін ұмытпай, өзгенің абыройын өз абыройымыздай қорғай білейік. Өйткені, нағыз мұсылман — өзгелер оның тілі мен қолынан зиян шекпеген адам.
Атаханов Бегасыл Дінәсілбекұлы.
Алматы облысы, Қарасай ауданы, Шамалған ауылы «Жеткербай ата мешіті»
